Zonnepanelen en landbouw kunnen goed samengaan. Met agrovoltaïsche systemen, ook wel agri-PV genoemd, kunnen boeren op hetzelfde perceel voedsel produceren én duurzame elektriciteit opwekken. Dat kan extra inkomsten opleveren, de ruimte efficiënter benutten en landbouwbedrijven helpen omgaan met hitte en droogte.
Meer opbrengst uit hetzelfde land
Bij een traditioneel zonnepark wordt de grond vooral gebruikt voor energieproductie. Agrovoltaïsche systemen combineren zonne-energie met landbouw: gewassen groeien onder of tussen de panelen, vee graast op het terrein of er is ruimte voor bloemen en planten die insecten aantrekken. Zo kan één perceel meerdere functies vervullen.
De inrichting verschilt per bedrijf. Panelen kunnen bijvoorbeeld hoog genoeg worden geplaatst om gewassen te telen en machines onder de constructie door te laten. Ook kunnen rijen panelen verder uit elkaar staan, zodat boeren ertussen kunnen werken. De beste opstelling hangt af van het gewas, de machines en de omstandigheden op het bedrijf.
Schaduw kan gewassen helpen
De schaduw van zonnepanelen kan gewassen op warme, droge dagen beschermen tegen felle zon en hittestress. Doordat de bodem minder rechtstreeks wordt blootgesteld aan de zon, kan er ook minder vocht verdampen. Sommige gewassen hebben daardoor mogelijk minder water nodig.
Niet ieder gewas gedijt goed met minder zonlicht. De effecten verschillen per teelt en locatie. Daarom is het belangrijk om de hoeveelheid schaduw en de afstand tussen panelen af te stemmen op wat de gewassen nodig hebben.
Ruimte voor begrazing
Zonnepanelen kunnen ook goed samengaan met begrazing. Schapen kunnen bijvoorbeeld tussen en onder de panelen grazen. De dieren houden het gras kort, waardoor er minder vaak gemaaid hoeft te worden. Tegelijk bieden de panelen beschutting tegen felle zon en regen.
Voor een goede combinatie moeten de installatie en het terrein geschikt zijn voor de dieren. Denk aan voldoende ruimte om te bewegen, veilige afrastering en bescherming van kabels en apparatuur. Zo kan begrazing bijdragen aan het onderhoud van het terrein, terwijl de grond in gebruik blijft voor landbouw.
Extra inkomsten en eigen stroom
De opgewekte elektriciteit kan worden gebruikt voor bijvoorbeeld pompen, ventilatie, koeling of andere werkzaamheden op het bedrijf. Daarmee kunnen boeren hun afhankelijkheid van ingekochte energie verminderen. Als er stroom overblijft, kan die mogelijk aan het elektriciteitsnet worden geleverd, die op hun beurt het weer leveren aan apparatuur zoals een koelkast, game PC, televisie, Tesla en ga zo maar door.
Een zonne-installatie kan daarnaast een extra inkomstenbron opleveren. De opbrengst hangt onder meer af van de investering, de inrichting en de afspraken over het gebruik van de grond en de stroom. Voor boeren kan de combinatie van landbouw en energie zo helpen om inkomsten te spreiden.
Een kans die maatwerk vraagt
De voordelen ontstaan niet vanzelf. De aanleg kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de bodem, en een onhandige opstelling kan het werk met machines bemoeilijken. Daarom zijn een goed ontwerp, voldoende werkruimte en aandacht voor de bodem en de bedrijfsvoering belangrijk.
Zonnepanelen kunnen de landbouw versterken wanneer ze landbouwgrond niet simpelweg vervangen, maar er een extra functie aan toevoegen. Met een zorgvuldig ontwerp kunnen boeren voedselproductie combineren met duurzame energie, begrazing en een beter gebruik van hun land.